مقایسه خود با دیگران تجربه ای است که همه انسان ها با آن دست و پنجه نرم می کنند. زمانی که خودمان را با خواهر و برادر یا همسایه ، همکاران ، دوستان و… مقایسه می کنیم احساسات متفاوتی درون ما شکل میگیرد و رفتارهای متفاوتی را از خود نشان می دهیم. در واقع مقایسه اجتماعی همیشه وجود دارد و به طور ناخودآگاه درون ما شکل می گیرد. و دلیل آن ساختار ذهنی و مغزی ماست که یک ساختار مقایسه گر اجتماعی است و این یعنی در تمام لحظات ذهن ما درگیر مقایسه کردن ما با دیگران است. اما چگونه می توان به این ساختار مقایسه گر فایق آمد و آن را در کنترل خودمان بگیریم؟ برای گرفتن پاسخ این سوال در ادامه این مقاله همراه ما باشید.

تاریخچه نظریه مقایسه خود با دیگران

اولین بار دانشمند و راونشناسی به نام لئون فستینگر نظریه ای موسوم به مقایسه اجتماعی را مطرح کرد. او معتقد بود که انسان ها گرایشی درونی به ارزیابی و مقایسه خود با دیگران دارند تا به خود ثابت کنند که در حال حرکت رو به جلو و پیشرفت هستند.

ما حتی وقتی می‌خواهیم خودمان را بهتر بشناسیم، تمام معیارهای مهم شخصیتی خود را با دیگران مقایسه می‌کنیم و بر این اساس درباره‌ی خود به قضاوت می‌نشینیم. انسان همواره درگیر مقایسه است و به زبانی ساده، بیش از این‌که قد دوستان خود را بداند، می‌تواند بگوید که کدام دوستانش از او کوتاه‌ قدتر و کدامیک، بلندقدتر هستند.

لئون فستنگر در سال 1954 توانست با نتایج بدست آمده از آزمایش های متعدد ثابت کند که مقایسه کردن بخشی از وجود ذات انسان ها است و باید آن را مدیرت کرد و از آن استفاده کرد.

مزایای مقایسه کردن خود با دیگران چیست؟

تحقیقات نشان می دهد که مقایسه کردن خود با دیگران همیشه هم بد نیست و علارقم چیزی که همه فکر می کنند حتی می تواند برای ما سودمند هم باشد.سناریویی را فرض کنید که در آن دانش آموزان یک کلاس خود را دائما با یکیدگر مقایسه می کنند. لزوما فردی که از همه بهتر است برای اثبات حس درونی خود که برتر از بقیه عمل می کند نیاز دارد تا خود را با افراد ضعیف تری که یک پله از او هستند مقایسه کند. این مقایسه سبب می شود که دائما تلاش کند تا خود را از آنها بالاتر نگاه دارد و در این مسابقه اول بماند.

می توان گفت مقایسه خود با بدتر ها و ضعیف تر ها شاید باعث تقویت اعتماد به نفس شود، شاید هم تصویر و حس ‌و حال خوبی نسبت به خودمان در ما ایجاد کند، جنبه مثبت مقایسه‌ کردن خود با برترها و بهترها هم در این است که انگیزه برای تلاش بیشتر و تغییر جایگاه به مقصد رسیدن به آن‌ها در ما پا می‌گیرد.

البته همیشه هم این‌ طور نیست و مقایسه خود با دیگران می‌تواند در هر دو حالت، یعنی هم مقایسه با از خود، بهترها و هم مقایسه با از خود، بدترها معایبی نیز به همراه داشته باشد. در ادامه این مقاله همراه ما باشید

معایت مقایسه کردن خود با دیگران چیست؟

زمانیکه اعتماد به نفس کافی ندارید، قابلیتهای خود را نادیده می‌گیرید و یا اینکه هدف خاصی در زندگی دنبال نمی‌کنید و به نقاط ضعف خودتان و نقاط قوت دیگران نگاه کنید، ممکن است در گرداب مقایسه کردن قرار گیرید. خانواده و آشنایان فلان ماشین را دارند، من ندارم! دوستم در این زمینه تحصیل کرده است من نکرده ام! خاله ام به اروپا سفر کرده است چرا من سفری نداشته باشم!…. نتیجه چنین مقایسه ها می شود حسرت، حسادت، غبطه خوردن…

اینگونه مقایسه کردن مشکلات متعددی برای فرد دارد. زیرا افراد معمولا بدترین چیزهای خود را با بهترین چیزهای دیگران مقایسه می‌کنند در نتیجه حس حقارت و ناتوانی نسبت به دیگران در فرد ایجاد می‌شود، از سوی دیگر مقایسه خود با دیگران پایان و مرزی ندارد بدلیل اینکه امکانات، تواناییها و شایستگی های افراد بسیار متنوع و گسترده است. بنابراین رضایت و لذت بردن از زندگی را از بین می‌برد در حالیکه زندگی جاده زیباییست که افراد با منحصر و بی همتا بودن خود، با تلاش و تفکر مناسب با نگرش و باورهای سالم می توانند زندگی خود را رقم زنند.

شما فقط می توانید خودتان باشید

شما باید این مطلب را باور داشته باشید که می توانید هر چیزی كه بخواهید بشوید ولی نمی توانید در عین واحد همه چیز باشید. حتی موفق ترین و قدرتمند ترین انسان ها هم ضعف ها و ناتوانی هایی داشتند كه آرزو داشتند كه هیچ وقت آن كمبودها در زندگی شان نبود ولی دلیلی برای مقایسه خود با دیگران نمی دیدند چون به توانایی های شان و تقویت آنها متمركز بودند.

یک چیز در دنیا وجود دارد كه شما همیشه برنده و پیروز مطلق آن خواهید بود و آن این است: خودتان باشید. این تنها بازی ای است كه واقعا برنده آن خواهید شد. پس خودتان را با خودتان مقایسه كنید. وقتی خودتان را با دیگری و توانایی او كه اصلا در شما وجود ندارد، مقایسه می كنید انگار در كالبد او زندگی می كنید. وقتی با این طرز تفكر شروع به زندگی كردن و دیدن دنیا كنید، جهان هم با همین دید شروع می كند به شما و به زندگی تان می نگرد. دیگر تمركز شما روی چیزی كه دیگران دارند، نیست. درعوض، تمركز و انرژی تان روی چیزی است كه درآن توانمند هستید و می توانید روز به روز در این توانایی و قابلیت، پیشرفت كنید.

در فایل تصویری زیر بخشی از توضیحات دکتر آناهید خطیب زاده را در رابطه با یکی از مراجعینشان که با مشکل مقایسه خود با دیگران به ایشان مراجعه کردند را می توانید ببینید:

سخن پایانی:

مقایسه توانایی و شایستگی خود با گذشته خودتان و توجه به پیشرفت و موفقیت تدریجی در کاری که مشغول انجام آن هستید کمک می‌کند تا اعتماد به نفس بالاتری برخوردار شوید. قدردان و سپاسگذار داشته های خود باشید تا رضایت خاطر و آرامش بیشتری بدست آورید و به نقاط ضعف خود نیز توجه کنید تا برای بهتر شدن آنها تلاش کنید و در عین حال بدانید هیچ کسی بی عیب و نقض نیست.

در صورتی که در این زمینه نیاز به مشاوره و کسب اطلاعات بیشتری دارید می توانید با شماره تماس های موجود در سایت تماس بگیرید و یا از بخش مشاوره آنلاین با دکتر آناهید خطیب زاده وقت مشاوره تهیه کنید.

اگر تجربیاتی در این زمینه دارید می توانید در زیر این مقاله با ما در میان بگذارید. منتظر نظرات شما هستیم.